Nekadašnja članica “PIGS” i “PIIGS” (Portugal, Italija, Irska, Grčka, Španija), kojoj su se sjevernjaci podsmijevali 2012. godine i smišljali podrugljive akronime, sada te iste sjevernjake uči kako se vodi velika privreda.
I londonski The Economist priznaje da je do prije desetak godina Španija bila “sinonim za ekonomski neuspjeh”, a da sada analiza brojki baš tog lista pokazuje da je pobjednik 2024. godine.
Donedavno su banke bile “na grbači” države i sklone propadanju ako ih ta ista država ne spasi, a mladi su se iseljavali u Njemačku i Latinsku Ameriku ili su protestovali protiv mjera štednje i nedostatka posla.
Nekada su zgrade i aerodromi ostajali napola izgrađeni, a sada je u 2025. godini Španija na putu da postane najuspješnija privreda “bogatog svijeta”.
Cifre ne lažu – privredni rast, inflacija, nezaposlenost, fiskalna politika, performanse berze – sve je to pomno sračunato u svjetskim centrima za analizu privreda i Španija je (neočekivani) lider.
Sveukupni ekonomski rast i tempo otvaranja novih radnih mjesta teče brže nego u Americi, koja je uvijek dinamična po tom pitanju i čijoj robusnosti uvijek zavidi cio svijet.
Festival „Biser Jadrana“ 2026. raspisao konkurs za najbolju kompoziciju u kategoriji pop, zabavne i mediteranske muzike
Objavljen prvi trejler za “Kuću zmaja 3”: Izdaje i velika bitka
Budvanske poklade održane po planu uprkos jakoj kiši
To djelimično ima veze i sa povratkom turizma na velika vrata – Španija je 2024. imala rekordnih 94 miliona posjetilaca i sada se takmiči sa Francuskom, koja je zabilježila 100 miliona, da bude najveće svjetsko inostrano turističko središte.
Četvrta po veličini ekonomija evrozone jeste iskoristila povratak turizma poslije pandemije koronavirusa, ali to nije sve, jer potpuno je nemoguće da je neko tako lako prerastao Njemačku, Francusku, Italiju i Veliku Britaniju, zabilježivši povećanje BDP-a od 3,2 odsto prošle godine.
Nasuprot tome, njemačka privreda se smanjila za 0,2 odsto u 2024, dok je Francuska porasla za 1,1 odsto, Italija za 0,5 procenata, a Velika Britanija za očekivanih 0,9 procentnih poena.
Zanimljivo je da su dobro prošle i Grčka i Irska, još dvije članice nekadašnjeg nelaskavog kluba “PIIGS”, a dobro su poslovali i Danci, prije svega zbog pomame za novim ljekovima za mršavljenje firme Novo Nordisk.
No, Španci su to uspjeli da urade dinamičnom i izbalansiranom politikom. Zanimljivo je da je Španija bila „zaslužna” za čak 40 odsto ukupnog privrednog rasta evrozone.
Finansijske usluge, tehnologija i investicije bili su faktori koji su pomogli Španiji da se vrati iz dubine pandemije, kada se BDP u jednoj godini smanjio za 11 odsto.
Dug u odnosu na BDP pao je sa 120,3 odsto u 2020. na 107,7 odsto prošle godine, daleko brže nego u drugim velikim ekonomijama. U čemu je tajna i koje lekcije Španija može da da ostatku Evrope?
Prvi čas predavanja sastojao bi se od toga da se Evropa mane Trampovske fetišizacije proizvodnje i njenog vraćanja na svoju teritoriju. Španija se koncentrisala na usluge.
Ona doduše ne dobija energiju od Rusije već iz Afrike, i nije tako pogođena uništenjem Sjevernog toka i sankcijama Rusiji, ali svejedno – proizvodnja je opala i u Španiji kao i u Njemačkoj (nešto manje). No, tu je turizam kao spas.
Španija takođe sve više izvozi konsultantske usluge i tehnološko znanje. Neturističke usluge porasle su sa oko 5,5 odsto BDP-a prije pandemije na 7-8 odsto, kaže banka BBVA, a precizno bilježi The Economist. I u Srbiji je bolji uspjeh postigla domaća IT industrija koja je izvezla svoje usluge, nego subvencionisanje malo plaćenih proizvodnih poslova na kojima smo godinama insistirali.
Najveća zemlja Iberije ostala je i otvorena. Nekada su mladi napuštali Španiju, a sada dolaze u nju. Od 2019. godine radna snaga u zemlji rođena u inostranstvu porasla je za oko 1,2 miliona (1,1 milion samo do 2022. do 2024), uglavnom iz Latinske Amerike (Kolumbija, Venecuela i Meksiko predvode ovaj trend).
Ovdje dolazimo do igre brojki jer ekonomija Španije jeste sedam procenata veća nego 2019. godine, ali svega tri procenta iznosi uvećanje kada ga prilagodimo povećanju broja stanovnika.
Ipak, i Kanada i Britanija su takođe preplavljene imigrantima, ali im BDP po stanovniku pada, a u Španiji raste. Za Španiju to i nije neki problem jer je prilično “prazna”, dok je Britanija zemlja sa ogromnom gustinom naseljenosti.
Španija ulaže novac u nacionalni željeznički sistem (već ionako jedan od najboljih na svijetu), zone niske emisije u gradovima, kao i u industriju električnih vozila i subvencije za mala preduzeća. Njen proces modernizacije je potpomognut sredstvima za oporavak nakon pandemije iz programa EU Next Generation.
Španija bi trebalo da dobije do 163 milijarde evra do 2026. godine, što je čini najvećim primaocem ovih sredstava pored Italije.
Ali, Španija mudro investira novac. Proizvodnja zelene energije u zemlji se vidi kao još jedan povoljan faktor, ne samo za garantovanje električne energije, već i za podsticanje investicija. Španija ima drugu po veličini infrastrukturu obnovljive energije u EU, prema podacima do kojih je došao BBC.
I posljednje – ne zatvarajte vrata Kinezima. Španci ne smatraju, kao Tramp i neki u Evropi, da su Kinezi glavna prijetnja, već – šansa. Kineske firme su investirale mnogo.
Na primjer, Stellantis i CATL, kineski proizvođač baterija, najavili su još 10. decembra da će izgraditi novu fabriku baterija u Saragosi. Chery International, kineski proizvođač automobila, izabrao je Barselonu kao lokaciju za svoju prvu evropsku proizvodnu fabriku, navodi The Economist.
Španija je, dakle, putokaz kako se Evropa može izvući iz krize – evropskim putem, ne upadajući u desničarenje, ksenofobiju i antikinesko raspoloženje.
Otvorena za sve, napreduje brže od drugih, te je MMF predvidio rast od 2,9 odsto za 2025. godinu, opet najveći u evrozoni.
Uprkos žalbama zbog preteranog turizma, nezaposlenosti ili visokih cijena stanovanja – Španija daje nadu za budućnost. Ne samo Evrope.
