Godišnja inflacija bila je u konstantnom rastu do septembra prošle godine kada je dostigla 4,9 odsto, da bi u oktobru godišnja inflacija pala na 4,8 odsto, u novembru na 4,2 odsto, u decembru na četiri odsto, da bi u januaru ove godine završila na 2,9 odsto.
U decembru, novembru, oktobru i septembru zabilježena je negativna mjesečna stopa inflacije, odnosno deflacija na mjesečnom nivou.
– Najveći uticaj na mjesečnu stopu inflacije u januaru imali su rast cijena u grupama duvan, čvrsta goriva, meso i prerađevine od mesa, voće i orašasti plodovi, paketi telekomunikacionih usluga, potrošni proizvodi za održavanje domaćinstva, usluge za održavanje, popravke i sigurnost stambenog objekta, mlijeko, ostali mliječni proizvodi i jaja – naveli su iz Monstata.
Potrošačke cijene su čitave prošle godine, u poređenju sa 2024, u prosjeku bile više 3,9 odsto.
Posmatrano po glavnim grupama proizvoda i usluga prema namjeni potrošnje, u januaru je, u odnosu na prethodni mjesec, zabilježen rast u grupama: alkoholna pića i duvan 5,3 odsto, osiguranje i finansijske usluge 2,5 odsto, pokućstvo i rutinsko održavanje stana jedan odsto, informacije i komunikacije 0,6 odsto, hrana i bezalkoholna pića 0,5 odsto, zdravlje i restorani i usluge smještaja po 0,1 odsto.
Pad cijena zabilježen je u grupama odjeća i obuća 2,7 odsto, prevoz dva odsto, rekreacija, sport i kultura 0,2 odsto. Cijene ostalih proizvoda i usluga nijesu se bitnije mijenjale.
Eurozona
Podaci Eurostata pokazali su da je inflacija u eurozoni znatno usporila u januaru, jer je oštar pad cijena energije prevagnuo nad izrazitijim poskupljenjem svježe hrane.
Godišnja stopa inflacije u eurozoni, mjerena harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP), iznosila je u januaru 1,7 odsto, izračunali su statističari.
Na kraju prošle godine cijene su bile više dva odsto nego na kraju 2024. godine.
Festival „Biser Jadrana“ 2026. raspisao konkurs za najbolju kompoziciju u kategoriji pop, zabavne i mediteranske muzike
Objavljen prvi trejler za “Kuću zmaja 3”: Izdaje i velika bitka
Budvanske poklade održane po planu uprkos jakoj kiši
Eurostat je napomenuo da je ažurirao metodologiju izračunavanja harmonizovanog indeksa potrošačkih cijena, kako bi je uskladio s međunarodno prihvaćenim standardom Statističke komisije Ujedinjenih nacija (UN).
Prema ,,starom“ proračunu, inflacija u eurozoni iznosila je u decembru 1,9 odsto.
Inflacija se na početku ove godine, prema prilagođenoj metodologiji spustila na najniži nivo od septembra 2024. godine, kada su cijene u eurozoni takođe na godišnjem nivou porasle 1,7 odsto.
Najviše je u januaru u eurozoni poskupila svježa hrana, čak 4,4 odsto u odnosu na početak prošle godine. Procjena pokazuje značajno snažnije poskupljenje nego u decembru, kada su joj cijene, prema revidiranom podatku, bile više 3,5 odsto nego na kraju 2024. godine.
Usluge su na početku godine u eurozoni poskupile 3,2 odsto, nešto blaže nego u decembru.
Energija je u januaru u eurozoni bila čak 4,1 odsto jeftinija nego prije 12 mjeseci, najsnažnije od septembra prošle godine. Još u decembru cijene su joj bile niže 1,9 odsto.
Kad se isključe energija i svježa hrana, cijene su u eurozoni u januaru bile više 2,2 odsto nego prije godinu.
Inflacija u Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) usporila je u januaru i iznosila 2,4 odsto uz znatno jeftinije gorivo i niže cijene polovnih vozila.
Kad se isključe hrana i energija, potrošačke cijene u SAD, bile su u januaru ove godine 2,5 odsto više nego u istom mjesecu prošle godine. Temeljna inflacija bila je tako slabija 0,1 procentni poen nego u decembru.
Gorivo je u januaru, u SAD, bilo 7,5 odsto jeftinije nego prije godinu. Polovni automobili i kamioni pojeftinili su dva odsto, u raskoraku s krajem prošle godine kada su im cijene bile više 1,6 odsto. Na mjesečnom nivou, potrošačke cijene u SAD porasle su u januaru 0,2 odsto, marginalno slabije nego u decembru.
Region
Godišnja inflacija u Srbiji u januaru je iznosila 2,4 odsto.
Guvernerka Narodne banke Srbije (NBS) Jorgovanka Tabaković je u četvrtak na predstavljanju mjesečnog izvještaja NBS kazala da je inflacija u Srbiji u granicama cilja i da će tako biti i u srednjem roku.
– Međugodišnja inflacija do septembra ove godine kretaće se oko centralne vrijednosti cilja, koji je tri odsto, sa odstupanjem plus ili minus 1,5 odsto, a zbog efekta niske baze krajem godine iznosiće oko četiri odsto – kazala je Tabaković. Navela je da je januarska međugodišnja inflacija iznosila 2,4 odsto, a da je u posljednjem tromjesečju prošle godine inflacija bila blago ispod cilja, u decembru 2,7 odsto međugodišnje. Prema njenim riječima tom smanjenju su doprinijele cijene hrane, kao posljedica primjene uredbe o ograničenju marži.
U Hrvatskoj, koja je članica EU, stopa godišnje inflacije mjerena indeksom potrošačkih cijena, iznosila je u januaru 3,4 odsto, što znači da je opšti rast cijena na godišnjom nivou blago ubrzan. U odnosu na decembar prošle godine, mjesečna stopa inflacije u Hrvatskoj je u januaru ove godine porasla za 0,3 odsto.
Takvoj prvoj procjeni inflacije u Hrvatskoj najviše je doprinijela procijenjena godišnja stopa inflacije za usluge koja iznosi 7,2 odsto, za energiju 3,7 odsto, grupa u kojoj su hrana, piće i duvan tri odsto, a industrijske neprehrambene proizvode bez energije 0,1 odsto.
Na mjesečnom nivou, u odnosu na decembar prošle godine, cijene usluga u Hrvatskoj su porasle za 2,2 odsto, energije za 1,8 odsto, a hrane, pića i duvana za jedan odsto, dok su cijene industrijskih neprehrambenih proizvoda bez energije pale za 3,4 odsto.
Godišnja inflacija u Bosni i Hercegovini pala je u decembru prošle godine sa novembarskih 4,4 odsto na 4,1 odsto, što je najniži nivo od avgusta, objavila je Agencija za statistiku BiH (BHAS).
Usporavanje rasta cijena u BiH krajem prošle godine prije svega je posljedica slabijeg poskupljenja hrane i bezalkoholnih pića, gde je inflacija pala sa novembarskih šest odsto na 5,3 odsto, kao i zdravstvenih usluga, sa pet odsto na 4,7 odsto.
Značajan doprinos imalo je i pojeftinjenje transporta u BiH, gde su cijene u decembru pale za 0,2 odsto, nakon rasta od 1,4 odsto u novembru.
Indikatori
Iz Monstata su pojasnili da su indeksi potrošačkih cijena (CPI) jedan od najvažnijih makroekonomskih indikatora i osnova za donošenje odluka u oblasti ekonomije i finansija.
Od januara 2009. godine koriste se kao zvanična mjera inflacije u Crnoj Gori.
– Indeks potrošačkih cijena koristi se za usklađivanje plata i zarada u skladu sa kolektivnim ugovorima, kao i penzija i socijalnih davanja. Takođe se koristi za deflacioniranje pojedinih makroekonomskih agregata u statistici nacionalnih računa i u druge svrhe – rekli su iz Monstata.
Indeks potrošačkih cijena se definiše kao mjera prosječne promjene cijena fiksne korpe roba i usluga koje domaćinstvo kupuje u cilju zadovoljenja svojih potreba. Ponderi koji se primjenjuju za izračunavanje indeksa potrošačkih cijena izražavaju relativnu važnost odabranih proizvoda i usluga u ukupnoj potrošnji domaćinstava na domaćoj teritoriji. Lista proizvoda i usluga se redovno revidira kako bi se očuvala njena reprezentativnost u pogledu strukture potrošnje i navika potrošača.
– Uticaj pojedinih grupa na stopu inflacije pokazuje koliko je data grupa uticala na ukupnu stopu inflacije. Uticaj zavisi od pondera i stope inflacije date grupe. Ponderi predstavljaju relativno učešće potrošnje domaćinstava određene grupe ili podgrupe proizvoda u ukupnoj potrošnji. Zbog toga ponderi imaju važnu ulogu u računanju stope inflacije. Oni predstavljaju ,,važnost“ određene grupe proizvoda u ukupnoj potrošnji domaćinstava u određenom referentnom periodu – pojasnili su iz Monstata.
Mjesečna stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na prethodni mjesec, u procentima.
– Godišnja stopa inflacije predstavlja promjenu cijena u tekućem mjesecu u odnosu na isti mjesec prethodne godine, u procentima. Dok se indeks potrošačkih cijena najčešće primjenjuje kao opšta mjera inflacije u nacionalnim okvirima, harmonizovani indeks potrošačkih cijena (HICP) predstavlja uporedivu mjeru inflacije sa zemljama Evropske unije – naveli su iz Monstata.
