Konferenciju je otvorio Igor Jovanović, predstavnik Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, koji je u svom obraćanju naglasio da najveći dio otpada – između 70 i 80 odsto – potiče iz domaćinstava, zbog čega je neophodno sistemski razvijati modele odvojenog sakupljanja organskog otpada u naseljima, uključujući pristup „od vrata do vrata“. Posebno je istakao značaj uključivanja restorana, hotela i tržnica kao velikih generatora biootpada, ali i ključnu ulogu opština u uspostavljanju funkcionalnih sistema.
U okviru programa predstavljena je publikacija Fighting climate change – one bio waste bin at a time, studija slučaja realizovana u sklopu projekta „Fork to Farm“ u Crnoj Gori. Vanja Cicmil, izvršna direktorica NVO-a Zero Waste Montenegro, prezentovala je rezultate istraživanja i naglasila da efikasan sistem upravljanja otpadom mora kombinovati i sankcije i podsticaje. Kako je istakla, regulative jesu neophodan alat, ali dugoročni rezultati se postižu tek kada se paralelno uvode benefiti i podsticajne mjere koje motivišu građane i privredu da mijenjaju navike i aktivno učestvuju u sistemu.
Poseban fokus konferencije bio je na primjerima dobre prakse sa terena. Predstavljena je inicijativa kompostiranja na Lješkopoljskoj gorici koju sprovodi Ozelenimo.me i saradnja sa domaćinstvima i privrednim subjektima, kao i pilot-projekti kompostiranja na kamionskoj pijaci u Podgorici, sakupljanja kuhinjskog otpada „od vrata do vrata“ i rada kompostane u Kotoru. Ovi primjeri pokazali su da lokalno prilagođeni modeli mogu dati mjerljive rezultate u ograničenom vremenskom periodu.
O pilot-projektu kompostiranja na kamionskoj pijaci u Podgorici govorila je Ilma Kalač, ispred preduzeća Tržnice i pijace Podgorica, ističući potencijal javnih preduzeća i velikih generatora otpada da budu važan dio rješenja u sistemu upravljanja biootpadom.
Iskustva iz primorskog regiona predstavila je Jelena Radunović, ispred Javnog komunalnog preduzeća Kotor, koja je govorila o sakupljanju kuhinjskog otpada „od vrata do vrata“ u Kotoru, kao i o radu lokalne kompostane, ukazujući na mogućnosti primjene ovakvih modela u urbanim sredinama.
Završnu prezentaciju održao je Boris Bajzek, iz kompanije L-Dema d.o.o., koji je govorio o tretiranju otpada od hrane u urbanim sredinama i tehnološkim rješenjima koja mogu doprinijeti efikasnijem upravljanju biootpadom.
Tokom diskusije učesnici su se saglasili da kompostiranje predstavlja jedan od najefikasnijih alata za smanjenje količine otpada koji završava na deponijama, ali i priliku za proizvodnju vrijednog resursa – komposta, koji se može koristiti u poljoprivredi, urbanim baštama i domaćinstvima.
Projekat „Fork to Farm“ je ovim događajem zaokružio svoje aktivnosti u Crnoj Gori, potvrđujući da promjena praksi upravljanja organskim otpadom počinje na lokalnom nivou, kroz saradnju institucija, lokalnih samouprava, javnih preduzeća, civilnog sektora i građana, kao i da ovakvi modeli mogu predstavljati osnovu za šire, sistemske promjene.
Cicmil je zaključila kako ovaj projekat ne prestaje njegovim formalnim završetkom – alati i modeli razvijeni u okviru projekta ostaju dostupni lokalnim akterima, dok dalja primjena zavisi isključivo od odluka opština i zajednica da ih sprovedu u praksi.
Festival „Biser Jadrana“ 2026. raspisao konkurs za najbolju kompoziciju u kategoriji pop, zabavne i mediteranske muzike
Objavljen prvi trejler za “Kuću zmaja 3”: Izdaje i velika bitka
