POBJEDA: CEDIS je tokom ove godine ostvario neto dobit od 3,21 milion eura i povećao investicije za više od četiri miliona u odnosu na prošlu godinu. Koji su ključni faktori koji su doprinijeli ovom rastu i stabilnosti poslovanja?
IVANOVIĆ: Prema preliminarnim podacima Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS) je za devet mjeseci 2025. godine, ostvario neto dobitak u iznosu od 3,21 milion eura, što je 6,38 miliona više nego u istom periodu 2024. godine. To ukazuje na stabilnost poslovanja i pozitivne finansijske projekcije do kraja godine. Likvidnost društva je na zadovoljavajućem nivou, što potvrđuje činjenica da nemamo neizmirenih obaveza prema zaposlenima, dobavljačima, kao ni prema državi kojoj smo od početka godine po osnovu svih poreza uplatili 21,1 milion eura.
Razlozi zbog kojih je CEDIS ostvario rast i stabilnost poslovanja za prvih devet mjeseci ove godine su povećani prihodi od angažovanih distributivnih kapaciteta – mrežarine u iznosu od 9,2 milona u odnosu na uporedni period prošle godine, kao i smanjenje distributivnih gubitaka sa 10,17 u 2024. na 9,73 u 2025. godini. To je omogućilo veće investicije u distributivnu mrežu koje za taj period iznose 22,2 miliona eura, odnosno 4,4 miliona više u odnosu na isti period prošle godine.
POBJEDA: U izvještaju se navodi rekordno smanjenje distributivnih gubitaka – na svega 7,23 odsto u septembru 2025. Koje mjere su bile najefikasnije u postizanju ovog rezultata?
IVANOVIĆ: Najefikasnije mjere uključuju kontinuirane aktivnosti CEDIS-a na suzbijanju neovlašćene potrošnje, redovne kontrole korisnika, izmještanje mjernih mjesta, kao i realizaciju investicionih projekata.
U 2024. godini izmješteno je od strane CEDIS-a 1,614 mjernih mjesta, u 2025. godini 1,405, a u 2024. i ovoj godini kontrolisano je oko 95.000 korisnika.
Kroz investicioni projekat „Proširenje treće faze izmještanja mjernih mjesta“, koji je završen u avgustu 2024. godine, izmješteno je 16.200 mjernih mjesta. U 2025. godini nastavljena je ugradnja brojila na svim izmještenim mjernim mjestima, a pokrenuta je i četvrta faza AMM projekta, vrijedna 12 miliona eura, koja će obuhvatiti približno 22.000 mjernih mjesta.
Takođe je u 2024. i za 10 mjeseci ove godine obračunato oko šest miliona eura neovlašćene potrošnje.
POBJEDA: Neki od najvećih izazova koje navodite su neovlašćena potrošnja i imovinsko-pravni odnosi koji usporavaju realizaciju projekata. Da li postoje sistemska rješenja ili zakonske inicijative koje bi mogle ubrzati te procese?
Festival „Biser Jadrana“ 2026. raspisao konkurs za najbolju kompoziciju u kategoriji pop, zabavne i mediteranske muzike
Objavljen prvi trejler za “Kuću zmaja 3”: Izdaje i velika bitka
Budvanske poklade održane po planu uprkos jakoj kiši
IVANOVIĆ: U internoj bazi samovoljno priključenih trenutno je 4.350 korisnika. Najveći procenat pomenutnih korisnika odnosi se na opštine u kojima je zastupljena nelegalna gradnja, a to su: Ulcinj, dio Podgorice i Žabljak. CEDIS neprestano sprovodi redovne aktivnosti na suzbijanju samovoljnih priključenja prema jasno definisanim procedurama, ali neophodne su saradnja i ažurnost ostalih institucija sistema kako bi se, prije svega, suzbila nelegalna gradnja, čime bi se smanjio i broj nelegalnih priključaka.
POBJEDA: Projekat SCADA – Smart Digitalization označen je kao temelj digitalne transformacije. U kojoj je fazi implementacija i koji su efekti već vidljivi na terenu?
IVANOVIĆ: Crnogorski elektrodistributivni sistem pokrenuo je jedan od najznačajnijih infrastrukturnih projekata u svojoj istoriji, modernizaciju svog sistema upravljanja i nadzora elektrodistributivne mreže kroz uvođenje naprednog ADMS/SCADA sistema i savremene telekomunikacione infrastrukture.
Cilj projekta je da se omogući brže otkrivanje i otklanjanje kvarova, preciznije upravljanje mrežom, smanjenje tehničkih i komercijalnih gubitaka, kao i efikasnije uključivanje obnovljivih izvora energije.
Implementacijom ADMS/SCADA sistema, CEDIS će dobiti savremeni digitalni alat koji omogućava proaktivno upravljanje mrežom i poboljšava kvalitet usluge za domaćinstva, privredu i institucije.
Ovaj projekat postavlja temelje za pametnu elektrodistributivnu mrežu (Smart Grid) u Crnoj Gori, u skladu sa evropskim standardima i najboljom međunarodnom praksom.
Ukupna vrijednost projekta je 35 miliona eura, a finansiranje je podijeljeno u dvije tranše.
Prva tranša je 25 miliona eura, od čega se 15 miliona koristi za implementaciju SCADA/ADMS sistema u fazi I, a 10 miliona eura za nabavku pametnih brojila.
Druga tranša, u iznosu od 10 miliona eura, namijenjena je za realizaciju faze II SCADA/ADMS implementacije.
Kako bi se omogućio daljinski nadzor i upravljanje trafostanicama i njihovo povezivanje u planirani SCADA/ADMS sistem, CEDIS je 2023. godine krenuo u realizaciju Projekta pripreme trafostanica za implementaciju SCADA sistema. Ova investicija se realizuje u tri faze.
Faza I je podrazumijevala pripremu 21 trafostanice naponskog nivoa 35/10kV za uvođenje SCADA sistema, što je završeno tokom 2023. godine („Bioče“, „Boan“, „Čanj“, „Gradac“, „Grbalj“, „Igalo“, „Kosanica“, „Lazi“, „Mataruge“, „Miločer“, „Novi Obod“, „Njegovuđa“, „Odžak“, „Podanje“, „Stari Bar“, „Tuzi“, „Ubli“, „Ulcinj Grad“, „Velika Plaža 1“, „Velika Plaža 2“ i „Vladimir“). Ukupna vrijednost radova iznosila je 1.122.645 eura
U okviru Faze II završena je tokom ove godine priprema još 20 trafostanica 35/10 kV, vrijedna 1.560.000 eura („Čevo“, „Mačak“, „Ostros“, „Risan“, „Veliki Pijesak“, „Dubovica“, „Buljarica“, „Barutana“, „Bijela“, „Dobrota“, „Ponari I“, „Stari Obod“, „Sutomore“, „Vilusi“, „Topolica“, „Podgor“, „Račica“, „Topla“, „Rijeka Crnojevića“ i „Ptič“).
Faza III Projekta pripreme trafostanica za uvođenje SCADA sistema predviđa pripremu preostale 23 trafostanice 35/10kV do kraja 2026. godine, a vrijednost predviđenih radova iznosi 1,1 milion eura („Berane Centar“, „Brezna“, „Drijenak“, „Crkvičko Polje“, „Guke“, „Gusinje“, „Čokrlije“, „Medanovići“, „Mojkovac“, „Manastir Morača“, „Nedakusi“, „Plav“, „Polica“, „Rožaje“, „Ribarevine TR3“, „Plužine“, „Šćepanica“, „Šavnik“, „Šula“, „Zeleni“ i „Unač“). TS 35/10 kV „Žabljak“ je završena prošle godine, a TS 35/10 kV „Andrijevica“ je u investicionom planu zamjene komplet 10kV postrojenja.
Realizacija investicije Priprema za implementaciju SCADA sistema već daje značajne benefite, koji se ogledaju u smanjenju broja i dužine trajanja prekida u napajanju korisnika, dok se puni benefiti (brže otkrivanje i otklanjanje kvarova, preciznije upravljanje mrežom, smanjenje tehničkih i komercijalnih gubitaka, kao i efikasnije uključivanje obnovljivih izvora energije) očekuju nakon realizacije investicije SCADA/ADMS u saradnji sa Evropskom bankom za obnovu i razvoj.
POBJEDA: Koji su glavni projekti planirani za narednu fazu razvoja CEDIS-a u 2026. godini?
IVANOVIĆ: Nastaviće se izgradnja trafostanice 35/10kV „Bigova“ u Kotoru, čija je vrijednost oko 1,4 miliona eura, kao i TS 35/10kV „Tri Krsta“ u Tivtu, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu, vrijednosti 1,5 miliona eura. Gradi se, takođe, i TS 35/10kV „Zeta“, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu, a vrijednost tog projekta iznosi 1,5 miliona eura. Ubrzo će početi radovi na izgradnji TS 35/10kV „Volođa“ u Pljevljima, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu, vrijednosti oko 1,5 miliona eura, kao i na rekonstrukciji TS 35/10kV „Rade Končar“ u Baru (vrijednost projekta 950.000 eura) i adaptaciji TS 35/10kV „Jezerine“ u Kolašinu, gdje će se u zamjenu i proširenje 35kV postrojenja uložiti oko 400.000 eura.
Planirana je i izgradnja rasklopnog postrojenja 35kV „Rijeka Mušovića“ u Kolašinu, sa uklapanjem u 35kV mrežu, vrijedna oko 800.000 eura, a u toku je tenderski postupak za izgradnju TS 35/10kV „Tivat 3“, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu, vrijednosti 2,5 miliona eura, kao i za rekonstrukciju postojećeg RP 35kV Buče, gdje će biti ugrađeno 10kV postrojenje i dva transformatora 35/10kV (vrijednost 925.000 eura).
U toku je tenderski postupak za izgradnju TS 35/10kV „Tivat 3“, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu (vrijednost projekta 2,5 miliona eura), kao i za rekonstrukciju postojećeg razvodnog postrojenja 35kV „Buče“ u koje će se ugraditi 10 KV postrojenje i dva transformatora 35/10 KV, vrijedna 925.000 eura. Raspisan je tender i za zamjenu transformatora u TS 35/10kV „Velje brdo“ u Podgorici (vrijednost 400.000 eura), kao i za izgradnju elektroenergetske infrastrukture na Bulevaru Tivat – Jaz, vrijedne 3,2 miliona eura, te nabavku i ugradnju reklozera na 10kV dalekovodima u više regiona (vrijednost projekta 1,5 miliona eura).
Pripremaju se i projektni zadaci za izgradnju novih trafostanica TS 35/10kV „Velika plaža 3“ u Ulcinju, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu (1,7 miliona eura), TS „Rijeka Crnojevića“ u Podgorici (1,2 miliona eura) i TS „Tuzi“ u Tuzima, sa uklapanjem u 35kV i 10kV mrežu (1,5 miliona eura), kao i za nabavku i ugradnju reklozera na 35kV dalekovodima (250.000 eura).
Započete su, takođe, aktivnosti na rekonstrukciji postojećih trafostanica: TS 35/10kV „Unač“ (cca 400.000 eura), TS „Ptič“ (cca 500.000 eura), TS „Velika plaža 1“ (cca 410.000 eura), TS „Velika plaža 2“ i TS „Grad“ u Ulcinju (cca 710.000 eura), kao i TS „Andrijevica“ (cca 810.000 eura).
U CEDIS-u je trenutno aktuelna i realizacija projekta adaptacije niskonaponskih mreža na cijeloj teritoriji Crne Gore, vrijednog oko osam miliona eura, sa posebnim akcentom na sjever države. Već su potpisani okvirni sporazumi sa više izvođača.
POBJEDA: Koliko će proces digitalizacije i modernizacije mreže doprinijeti energetskoj tranziciji Crne Gore i njenom usklađivanju sa evropskim standardima?
IVANOVIĆ: Proces digitalizacije je neophodan uslov kako bi se zadovoljili standardi koje nameće Evropska unija.
Crna Gora započinje novu fazu digitalizacije elektroenergetskog sistema uvođenjem pametnih brojila druge generacije (2G), uz podršku Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD). Ovaj projekat predstavlja strateški korak ka usklađivanju sa Zakonom o energetici i Direktivom EU 2019/944, koja jasno definiše prava korisnika, pristup podacima o potrošnji i interoperabilnost mjernih sistema.
Prelazak sa prve generacije brojila, koja je prije više od decenije omogućila smanjenje tehničkih i netehničkih gubitaka, na novu generaciju brojila, znači integraciju interoperabilnih i transparentnih sistema. Brojila više nijesu samo uređaji za očitavanje potrošnje, već komunikacioni čvorovi koji povezuju korisnika, distributera i tržište električne energije u jedinstven digitalni ekosistem. Interoperabilnost omogućava da uređaji različitih proizvođača sigurno razmjenjuju podatke, sprečava stvaranje tehničkih „ostrva“ i osigurava jednak pristup podacima svim korisnicima, bez obzira na snabdjevača ili vrstu brojila
Dakle, korisnici će moći da u realnom vremenu prate trenutnu potrošnju, istoriju i prosječne vrijednosti putem mobilnih aplikacija, kućnih displeja ili veb platformi, što podstiče racionalnije korišćenje energije i unapređuje energetsku efikasnost. Istovremeno, distributeri i regulatorna tijela dobijaju standardizovane podatke za pouzdanu analizu i planiranje razvoja mreže.
Implementacija 2G brojila kroz međunarodni tender garantuje transparentnost i konkurentnost procesa, a projekat je planiran fazno, sa ciljem da Crna Gora u narednim godinama uspostavi potpuno digitalizovan, interoperabilan i održiv sistem mjerenja električne energije. Na ovaj način, građani postaju aktivni učesnici energetskog sistema, a Crna Gora se pozicionira uz bok evropskih zemalja koje primjenjuju najnaprednije prakse pametnog mjerenja, poput Italije, Francuske, Španije i Njemačke.
