Prije otprilike \u010detiri godine, sada 77-ogodi\u0161nji D\u017eon Gormli oti\u0161ao je na ono \u0161to je trebalo da bude rutinski test krvi. Ali, rezultati su mu promijenili \u017eivot. Test je sugerisao da ima rak debelog crijeva, za koji je kolonoskopija kasnije potvrdila da je zapravo drugi stadijum bolesti.<\/p>\n\n\n\n
Gormli je bio jedan od prvih pacijenata koji je uradio nov test pod nazivom Shield za koji njegovi proizvo\u0111a\u010di ka\u017eu da mo\u017ee otkriti rak debelog crijeva iz uzorka krvi. Nakon dijagnoze, Gormli je imao operaciju, tumor je uklonjen i on se vratio na posao u roku od 10 dana.<\/p>\n\n\n\n
Rana verzija testa Guardant Healths Shield komercijalno je dostupna od 2022. godine, ali nije bila pokrivena osiguranjem. Me\u0111utim, nakon odobrenja ameri\u010dke Uprave za hranu i ljekove (FDA) u julu 2024. godine, dijagnosti\u010dka verzija testa je lansirana i sada je pokrivena odre\u0111enim medicinskim uslugama, a nau\u010dnici su razvili testove krvi za nekoliko karcinoma, uklju\u010duju\u0107i rak dojke, pankreasa i \u017eeluca. Neki testovi krvi \u010dak otkrivaju vi\u0161e vrsta raka. Ako ove vrste biopsije mogu da budu \u0161iroko rasprostranjene, mogle bi pomo\u0107i u otkrivanju raka ranije, lak\u0161e ili sa manje invazivnih mjera – \u0161to bi moglo dovesti do ranijeg otkrivanja i manjeg broja smrtnih slu\u010dajeva.<\/p>\n\n\n\n
Ali, mnogi od ovih testova su jo\u0161 u ranoj fazi. Oni \u010desto otkrivaju manji dio slu\u010dajeva raka nego alati za skrining sa zlatnim standardom, kao \u0161to je kolonoskopija, \u0161to zna\u010di da \u0107e vjerovatno dopuniti, a ne zamijeniti, tradicionalne metode skrininga. Tako\u0111e, mogu da imaju neprihvatljivu stopu \u201ela\u017eno pozitivnih\u201d, \u0161to zna\u010di da se osobi u po\u010detku ka\u017ee da ima rak, ali dijagnosti\u010dko pra\u0107enje pokazuje da nema. Me\u0111utim, bez obzira na nedostatke vjerovatno je da \u0107e skrining raka zasnovan na krvi postati normalan dio medicinske njege – onaj koji ima potencijal da dramati\u010dno pobolj\u0161a ishod bolesti i lije\u010denja, pi\u0161e Live Science.<\/p>\n\n\n\n
Ljudi izbjegavaju kontrole i skrining iz mnogo razloga, rekao je doktor Vilijam Grejdi, profesor translacionih nauka i terapije u Centru za rak u Sijetlu koji je pomogao u vo\u0111enju ispitivanja ovog specifi\u010dnog testa.<\/p>\n\n\n\n
\u201eZato postoji mogu\u0107nost za testove krvi koji su zaista mo\u0107ni jer su ljudi skloni da rade testove krvi. Oni su zgodni i mogu da se urade tokom zdravstvenog pregleda\u201c, rekao je Grejdi.<\/p>\n\n\n\n
Shield funkcioni\u0161e tako \u0161to otkriva male fragmente DNK koji se osloba\u0111aju u krv iz \u0107elija raka debelog crijeva ili predkanceroznih \u0107elija zvanih adenomi, vrsta polipa. Test tako\u0111e otkriva suptilne razlike izme\u0111u \u0107elija raka i normalnih \u0107elija u hemijskim oznakama na DNK poznatim kao metil grupe. U radu objavljenom u martu 2024. Grejdijev tim je pokazao da je Shield otkrio 83 odsto slu\u010dajeva raka debelog crijeva potvr\u0111enih kolonoskopijom u kohorti od skoro 10.000 ljudi. Tako\u0111e je imala stopu la\u017enih pozitivnih rezultata od 10 odsto.<\/p>\n\n\n\n
Po\u0161to Shield otkriva manji procenat slu\u010dajeva raka debelog crijeva nego testovi zasnovani na stolici (92%) ili kolonoskopije (95%), to ne\u0107e zamijeniti te dijagnosti\u010dke testove, rekao je Grejdi. Me\u0111utim, to bi moglo pro\u0161iriti broj opcija za skrining koje su dostupne pacijentima. Ova dodatna opcija mo\u017ee pobolj\u0161ati uskla\u0111enost sa skriningom, \u0161to bi moglo dovesti do ranijeg otkrivanja bolesti i samim tim do smanjenja smrtnih slu\u010dajeva od raka debelog crijeva.<\/p>\n\n\n\n
Shield test je odobren za upotrebu svake tri godine, a trenutne studije istra\u017euju da li bi bilo preciznije da se to radi svake godine ili dvije.<\/p>\n\n\n\n
Rak pankreasa je jo\u0161 jedna bolest koja bi mogla imati koristi od dijagnosti\u010dkog testa zasnovanog na krvi. Za razliku od raka debelog crijeva, rak pankreasa je relativno rijetkost, poga\u0111a 1 od 56 mu\u0161karaca i 1 od 60 \u017eena.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Testovi krvi koji otkrivaju rani rak dolaze na tr\u017ei\u0161te. Da li mogu dovesti do ranije dijagnoze i lije\u010denja? Nau\u010dnici su razvili nove testove krvi koji mogu otkriti rane hemijske znakove raka. Za bolesti kao \u0161to je rak pankreasa, to mo\u017ee dovesti do ranije dijagnoze i bolje prognoze.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1000440,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19276],"tags":[30309,3199,24292],"naslovna":[],"class_list":["post-1000439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zanimljivosti","tag-dijagnostika-kancera","tag-krv","tag-testovi"],"acf":[],"yoast_head":"\n