U posljednjem slu\u010daju 33-godi\u0161njeg Baranina Nenada Novovi\u0107a, porodica je optu\u017eila zatvorske vlasti da su ignorisale molbe da mu se pru\u017ei pomo\u0107 zbog njegovog fizi\u010dkog i psihi\u010dkog stanja.<\/p>\n\n\n\n
“Da li je potrebno da se na tragi\u010dan na\u010din ugasi \u017eivot jednog mladog \u010dovjeka, da bi do\u0161lo do korjenite promjene ovog okrutnog sistema? Da li je zatvoren manje bitan i vrijedan od nas ‘slobodnih’ gra\u0111ana”, pi\u0161e u javnom obra\u0107anju njegove supruge.<\/p>\n\n\n\n
Iz Uprave za izvr\u0161enje krivi\u010dnih sankcija su negirali da mu nije pru\u017eena odgovaraju\u0107a medicinska pomo\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Slu\u010dajem Novovi\u0107a – koji je bio 14 mjeseci u istra\u017enom zatvoru – bavi se i Za\u0161titnik ljudskih prava i sloboda, potvr\u0111eno je iz ove institucije za Radio Slobodna Evropa.<\/p>\n\n\n\n
Da je broj samoubistava u porastu vidi se iz analize Za\u0161titnika, po kojoj su u periodu 2008-2020. u zatvoru po\u010dinjena dva samoubistva. Od tada najmanje sedam.<\/p>\n\n\n\n
Crna Gora ina\u010de, prema nalazima Savjeta Evrope, ima jedan od najvi\u0161ih procenata u Evropi kada je stopa samoubistava me\u0111u zatvorenicima u pitanju.<\/p>\n\n\n\n
Gradacija u statistici Savjeta Evrope pokazuje da Crna Gora ima velike probleme sa zatvorskim sistemom.<\/p>\n\n\n\n
Ona je u kategoriji zemalja \u010diji je prosjek najmanje 25 odsto ve\u0107i u odnosu na evropski kada je u pitanju broj zatvorenika na 100.00 stanovnika i udio zatvorske populacije starije od 50 godina.<\/p>\n\n\n\n
U istom procentu je ve\u0107i od evropskog broj zatvorenika koji slu\u017ee nepravosna\u017ene presude ali i omjer broja zatvorenih i zaposlenih u zatvoru.<\/p>\n\n\n\n
Savjet Evrope navodi da je Crna Gora me\u0111u zemljama sa veoma visokom stopom samoubistava u zatvoru u odnosu na Evropu.<\/p>\n\n\n\n
Stopa samoubistava osoba li\u0161enih slobode je od tri do devet puta ve\u0107a u odnosu na op\u0161tu populaciju, navodi institucija Za\u0161titnika, pozivaju\u0107i se na nau\u010dne analize.<\/p>\n\n\n\n
“Li\u0161enje slobode je zaista jedna od najja\u010dih trauma poslije smrti bliskog \u010dlana porodice ili gubitka posla. To je definitivno na tom nivou ozbiljan stres za jednog pojedinca”, ka\u017ee za RSE specijalistkinja psihijatrije i sudske psihijatrije Jelica \u017divkovi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jedna je od tri konsultativna psihijatra Uprave za izvr\u0161enje krivi\u010dnih sankcija, koji ima zatvore u Spu\u017eu, nadomak Podgorice, i u Bijelom Polju, na sjeveru Crne Gore.<\/p>\n\n\n\n
Savjet Evrope navodi da su zatvori lo\u0161i za mentalno zdravlje, \u010demu najvi\u0161e doprinose prenatrpanost, nasilje, manjak privatnosti, prisilni boravak u samici, neizvjesna budu\u0107nost i neodgovaraju\u0107e zdravstvene usluge.<\/p>\n\n\n\n
“Sam boravak tamo je veoma specifi\u010dan: to su potpuno druga\u010diji uslovi, situacije gdje ste vi potpuno nemo\u0107ni, gdje ni\u0161ta od vas ne zavisi… To je ono kad ka\u017eu ‘nisam vi\u0161e kao \u0161to sam bio prije’ (zatvora). Ne podnose svi to jednako”, poja\u0161njava \u017divkovi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Pritvor je posebno specifi\u010dna situacija. Mo\u017ee trajati od mjesec do tri godine.<\/p>\n\n\n\n
Odre\u0111uje se licima protiv kojih se sprovodi istraga kako bi se sprije\u010dio uticaj na tok istrage i svjedoke, sprije\u010dilo bjekstvo ili ponavljanje krivi\u010dnog djela.<\/p>\n\n\n\n
Tek nakon pravosna\u017ene presude, zatvorenik zna kada \u0107e iza\u0107i na slobodu.<\/p>\n\n\n\n
Psihijatrica \u017divkovi\u0107 isti\u010de se ona i njene kolege rade sa pacijentima kako bi lak\u0161e podnijeli boravak u samom zatvoru ali i da ih pripreme za period koji slijedi po izlasku:<\/p>\n\n\n\n
“Li\u0161avanje slobode mo\u017ee se desiti svakome. Zna\u010di niko od nas nije imun na to… Ali opet, ohrabrim ih i ka\u017eem da to nije kona\u010dno, da je to ne\u0161to \u0161to \u0107e ipak jednog dana da se zavr\u0161i i da pro\u0111e i da postoji \u017eivot i posle toga”.<\/p>\n\n\n\n
Problemi mentalnog zdravlja zatvorenih moraju se sistemski rje\u0161avati, ka\u017ee \u017divkovi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
“Voljela bih da na nivou dr\u017eave neko ozbiljno po\u010dne baviti time… Na\u017ealost, zatvor vam je slika i prilika dru\u0161tva u kojem \u017eivimo. Svaki zatvor, ne samo na\u0161.”<\/p>\n\n\n\n
Iz institucije Za\u0161titnika su za RSE kazali da godinama preporu\u010duju da se izradi Program za prevenciju samoubistava u zatvorima, sa jasno definisanim mjerama.<\/p>\n\n\n\n
Za one koji su poku\u0161ali samoubistvo va\u017eno je, poru\u010duju, organizovati postsuicidalnu podr\u0161ku, koja bi bila sveobuhvatna i prilago\u0111ena individualnim potrebama zatvorenika. Na taj na\u010din bi se, smatraju, obezbijedio njihov potpuni oporavak i smanjio rizik od ponavljanja.<\/p>\n\n\n\n
\u017divkovi\u0107 isti\u010de da imaju Program prevencije samoubistava i samopovre\u0111ivanja u zatvorima od 2019, koji je trenutno u procesu unapre\u0111ivanja u skladu sa njihovim dosasanjim iskustvima i svjetskim trendovima.<\/p>\n\n\n\n
Komitet ministara Savjeta Evrope je krajem februara 2025. usvojio preporuke, koje imaju za cilj promovisanje i za\u0161titu mentalnog zdravlja zatvorenika.<\/p>\n\n\n\n
Jedna od glavnih je da se na prijemu u pritvor vr\u0161i skrinining kako bi se identifikovali oni sa mentalnim poreme\u0107ajima.<\/p>\n\n\n\n
Preporu\u010duju i da se samica kao disciplinska mjera ne primjenjuje na zatvorenike sa ovim poreme\u0107ajima, odnosno da se, kad je to od zna\u010daja za mentalno zdravlje zatvorenika, on odvoji od drugih.<\/p>\n\n\n\n
Poseban dio se odnosi na spre\u010davanje samopovre\u0111ivanja i samoubistava.<\/p>\n\n\n\n
Preporu\u010duje se izrada programa koji bi identifikovao i pru\u017eio pravovremenu podr\u0161ku onima koji su u riziku. Smatraju da bi trebalo uspostaviti bezbjedne sobe za zatvorenike koji imaju akutne krize.<\/p>\n\n\n\n
Preporuke nisu obavezuju\u0107e, ali se zemlje \u010dlanice ohrabruju da ih implementiraju.<\/p>\n\n\n\n
Kapacitet zatvora u blizini Podgorice i u Bijelom Polju je oko 1.330 mjesta, navodi se u izvje\u0161taju o radu Uprave za izvr\u0161enje krivi\u010dnih sankcija za 2023.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najmanje sedam osoba po\u010dinilo je u posljednjih pet godina samoubistvo u crnogorskim zatvorima. Od toga dvije u posljednjih pola godine.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":951663,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[6576,363],"naslovna":[],"class_list":["post-997215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hronika","tag-samoubistvo","tag-zatvor"],"acf":[],"yoast_head":"\n