“O velikom piscu govorio je Gojko Božović, nagrađivani pjesnik, esejista, književni kritičar i izdavač i veliki poznavalac Kišovog djela”, saopšteno je iz Nove knjige.
Predstavljajući poetičke osnove Kišove književnosti i razloge zbog kojih je Kiš postao moderni klasik, Gojko Božović je naglasio koliko su u Kišovom slučaju život i književnost nerazmrsivo isprepletani:
„Kod mnogih pisaca to povezivanje života i literature je poetički hir ili samo jedna poza. Kod Danila Kiša taj odnos je činjenica i sama suština njegove literature. Kiš je opisao svoj vijek, predstavljajući u svojim knjigama osnovne sadržaje i tragičke raspone tog vijeka. Na osnovu “gorkog taloga iskustva”, plaćenog najskupljom životnom cijenom, a prožetog rijetko poetičkom samosviješću i dubokim intelektualnim razumijevanjem, nastajala je Kišova književnost u sve tri njene faze”.
Najprije u fazi kratkih romana, Mansarda i Psalam 44, u kojima se ispituju i stvarnost i umjetnost, i kako pisati i o čemu pisati. Potom u fazi “porodičnog cirkusa” sačinjenog od knjiga Rani jadi, Bašta, pepeo i Peščanik. Polazeći od ličnog iskustva i “ranih jada” vlastitog djetinjstva, Kiš je opisao nacističke logore i pogrome Drugog isvjetskog rata.
“U trećoj fazi, koju čine tri knjige novela: Grobnica za Borisa Davidoviča, Enciklopedija mrtvih i Lauta i ožiljci, Kiš pripovijeda o drugom totalitarizmu XX vijeka – o staljinističkim montiranim procesima, progonima i logorima. Suočavajući priču i istoriju, činjenice i imaginaciju, Kišova književnost kritički razmatra epohu logora i montiranih procesa, nastojeći da književnost učini vjerodostojnom, uvjerljivom i provjerljivom. Otuda je, nasuprot svakoj vrsti maštarija, Kišu bila važna poetika dokumentarnosti koja ga i danas čini uticajnim i prisutnim piscem u kontekstu savremene evropske književnosti”, rekao je Božović.
