Kako se navodi u saopštenju Crnogorskog društva ekologa, istraživanje je obuhvatilo više od 83.000 kilometara rijeka u 11 balkanskih zemalja, uključujući i Crnu Goru, i predstavlja prvo uporedivo regionalno sagledavanje stanja rijeka u više od jedne decenije.
“Glavni uzroci degradacije rijeka su: izgradnja hidroelektrana i akumulacija; zahvatanje vode; vađenje šljunka i sedimenta; infrastrukturni zahvati i regulacije korita. Posebno su pogođene veće rijeke, dok su manji planinski vodotoci jošuvijek u boljem stanju, iako se pritisci i na njih brzo šire”, saopšteno je iz Crnogorskog društva ekologa.
Uprkos negativnim trendovima, izvještaj ističe i pozitivne primjere.
“Oko 900 kilometara rijeka u regionu sačuvano je zahvaljujući građanskom aktivizmu, obustavljanju štetnih projekata i proglašenju zaštićenih područja. Najznačajniji primjer je proglašenje Nacionalnog parka „Divlja rijeka Vjosa“ u Albaniji. Crna Gora predstavlja izuzetan slučaj u evropskom kontekstu, jer i dalje posjeduje neke od najnetaknutijih riječnih slivova na kontinentu, uključujući Taru i Moraču, koji čine ekološku kičmu ne samo države veći šireg regiona. Međutim, uprkos ustavnom statusu ekološke države, podaci iz izvještaja ukazuju na rastuće pritiske na ove sisteme, prvenstveno kroz planove za nove hidroenergetske projekte, nelegalnu eksploataciju šljunka i sve intenzivnije infrastrukturne zahvate”, navode iz CDE.
Autori izvještaja upozoravaju da se Balkan i dalje izdvaja kao posljednje veliko uporište prirodnih rijeka u Evropi, ali da se prostor za njihovu zaštitu brzo sužava. Na osnovu nalaza, upućen je poziv Vladama i donosiocima odluka da:
- sistemski zaštite preostale očuvane rijeke,
- zaustave dalju izgradnju destruktivnih hidroenergetskih projekata,
- uspostave redovan i usklađen monitoring rijeka,
- saniraju većoštećene vodotoke kroz mjere obnove prirodnih ekosistema.
Komentari